Achtergrond in beeld

Antroposofie

De mens is behalve lichaam allereerst geest

Misschien stelt ieder mens zich wel eens de vraag ‘waarom ben ik hier?’ en ‘waar kom ik vandaan?’. Volgens Steiner zijn het vragen die voortkomen uit de slapende herinnering aan de tijd van vóór de geboorte. Toen wist onze geest in al zijn helderheid nog welke levensopdracht het in het fysieke lichaam wilde gaan vervullen.

Steiner beschreef een gedetailleerd mensbeeld en noemde dat Antroposofie, een samentrekking van de Griekse woorden ‘antropos’ en ‘sophia’. Letterlijk vertaald ‘wijsheid omtrent de mens’.  Het werd de basis voor zijn visie op de samenleving als totaal, waaronder het onderwijs:  scholen zijn er niet om het economische en politieke belang van de volwassen samenleving te dienen maar om de eigen ontwikkeling van het kind te stimuleren. Door bovendien in het fysieke leven het geestelijke te blijven aanspreken, kan de eigen levensopdracht beter worden herkend. Zo kan het kind zijn waarachtige plaats in de samenleving innemen.  

Zijn antroposofie kreeg veel bijval vanuit academische hoek. Een voorbeeld:   

“Mijn ontmoeting met Rudolf Steiner bracht me ertoe me sindsdien met hem bezig te houden en me altijd bewust te blijven van zijn betekenis. We voelden beiden dezelfde verplichting om de mens weer tot echte innerlijke beschaving te brengen. Wat deze grote persoon en diepe mens in de wereld teweegbracht, heb ik van harte toegejuicht.”                                                                                                                                                                                                            Albert Schweitzer, arts  

De betekenis van antroposofie voor de lespraktijk

Antroposofie is géén vak, het staat derhalve niet op het lesrooster . Het is de stille kracht van het leerplan waar leerkrachten individueel en als team de geestelijke verdieping in vinden voor hun pedagogisch en didactisch handelen. Alles wat aan jonge mensen wordt voorgeleefd – in woord, beeld en gebaar –  is vormend voor hoe het kind vervolgens zelf in het leven staat.  Dat vraagt om een groot bewustzijn van ouders/opvoeders en dus ook van docenten.

Belangrijk is dat ouders de grondslag van de vrijeschool erkennen en begrijpen dat de docent eerst de tijd neemt om intrinsiek te motiveren zonder een nadrukkelijk accent op het leerrendement en cijfers te leggen. Het inspirerend voeden wordt door vrijescholen namelijk gezien als een zeer belangrijk ‘voorportaal’ van het cognitieve leerproces. Een kind dat de tijd krijgt zich als mens stevig te ontwikkelen, zal met honger uitkijken naar de eigen ontwikkeling.

Steiner: ‘ik wil absoluut niet vereerd, maar wel heel graag begrepen worden’. Voor wie interesse heeft om uitvoerig te lezen over wat Steiner schreef over onderwijs, economie, politiek, landbouw en geneeskunde kan deze link uitkomst bieden.